De bouwsector gebruikt meer dan een derde van alle grondstoffen in Europa en is goed voor bijna evenveel van het afval. Met weloverwogen keuzes kan dat omgekeerd evenredig worden: minder delven, minder weggooien, méér waarde creëren. Daarom beoordeelt Ciril elk project met zijn Performance & Sustainability Assessment-tool (PSA) en legt het meetbare doelen vast voor onder andere het omgaan met natuurlijke bronnen en afval.
“Elke steen die we niet ontginnen en elke kilo afval die we niet produceren verlaagt onze impact. Zo bouwen we energie- én materiaalneutraal aan tastbare winst voor morgen.”
Werner Wouters, Development Director van Ciril
Een kompas voor toekomstbestendig bouwen
De PSA-tool onderzoekt acht thema’s – van energie en water tot biodiversiteit en sociale meerwaarde – en koppelt daar concrete doelstellingen aan. Zo ontstaat voor elk project een actieplan om op ieder van die thema's een maximale duurzaamheidsscore te behalen. In dit artikel ligt de focus op twee verweven thema’s: afval en natuurlijke bronnen.
Natuurlijke bronnen: biobased als nieuwe standaard
Hout, hennep, vlas, cellulose-isolatie… biobased materialen zijn niet langer exotisch, maar vinden steeds vaker hun weg naar bestekken. Ze slaan CO₂ op tijdens de groei, vragen minder energie bij productie en vormen zo een duurzame basis voor de gebouwen van morgen.
In het woonproject Benedicte in Mortsel gaan we daarin verder dan ooit. De volledige draagstructuur bestaat uit cross-laminated timber (CLT), een hoogwaardig en circulair bouwsysteem in hout.
Projectmanager Marc Lenaerts licht toe: “We ontwerpen alle houten verbindingen demontabel, zodat alle structurele elementen over tientallen jaren opnieuw kunnen worden ingezet. Ook de gevel is modulair opgebouwd in duurzaam thermowood. Zo creëren we een bouwsysteem dat mee kan evolueren met toekomstige noden en hergebruik centraal stelt.”
Maar de impact voel je niet alleen in de materialen.
“Bewoners ervaren straks vooral een aangenaam en natuurlijk binnenklimaat — zowel in de winter als in de zomer, dankzij geothermie voor verwarmen én koelen.
Het is het meest duurzame en ecologische systeem op de markt. In combinatie met het maximale aantal zonnepanelen streven we naar een gebouw dat zijn CO₂-uitstoot voor energieverbruik drastisch zal verminderen, met zelfs een energieoverschot in de zonnige periodes”Marc Lenaers, Projectmanager Ciril
We kiezen dus zoveel mogelijk voor biobased materialen en zetten de afbouw van niet-biobased materialen op de agenda. Ook natuursteen uit zogenoemde ‘hot-spotgebieden’, waar mensenrechten of ecosystemen onder druk staan, vermijden we.
Keramiek blijft voorlopig onmisbaar, maar we beperken de volumes en zoeken naar producenten die overschakelen op hernieuwbare energie. Voor vloeren krijgen samengestelde parketten en linoleum – beide sterk biogebaseerd – de voorkeur.
Verder kijken we kritisch naar onze grootste “verborgen” bron: het bestaande gebouw zelf. Voor elk nieuw project start een doorgedreven studie om te bepalen of verbouwing of herbestemming haalbaar is. Zo hebben we al met succes gerenoveerd bij onder andere het project De Kazerne in Gent en staat nu de renovatie van Sint-Lutgardisschool in Mortsel op de plannen. Daarnaast hebben we onderbenutte, verouderde gebouwen compleet herontwikkeld zoals De Bonnefant en Hastrid in Hasselt, Le Jules in Evere en Bollard in Gent. Die mentaliteitswijziging, van tabula rasa naar material-sourcing-on-site, biedt onverwachte mogelijkheden.
Afval: van reststroom tot grondstof
Wie minder primaire grondstoffen wil gebruiken, moet ook slimmer omgaan met afval. Daarom ontwerpen we gebouwen die later eenvoudig gedemonteerd kunnen worden. Revit-modellen vermelden per element hoe het loskomt, welke schroeven of clips zijn gebruikt en welk recyclage-scenario mogelijk is. Zo krijgt elk product vanaf dag één een “paspoort” naar een tweede leven.
Het appartementsproject Le Jules in Evere toont hoe ver we al staan. Tijdens de ontmanteling en afbraak werden op de werf zelf duizenden vierkante meters aan plafondtegels, wandisolatie, computervloeren en tapijttegels alsook vele verlichtingsarmaturen hergebruikt in nieuwe bouwprojecten. Ook enkele tonnen hout, glas, gips, metalen, bekabeling en steenpuin werden zorgvuldig gesorteerd om er nieuw bouwmateriaal van te maken.
"Tarkett heeft 5.301 kg tapijttegels opgehaald op Le Jules. Dit komt overeen met een equivalent van 7.421 kg minder CO₂-uitstoot."
Alain Rondonck, Key Account Manager van Tarkett nv
Op die manier omgaan met bestaande materialen vroeg een zorgvuldig logistiek plan, maar het leverde 30 % minder nieuwe materialen én een stevige besparing op transport op.
"Door circulair te ontmantelen bespaarden we niet alleen 320 ton afval, we vermeden ook de aankoop van nieuwe grondstoffen met een waarde van ruim een half miljoen euro."
Robert Kurvers, Projectmanager Ciril
Ook onze partners krijgen een duwtje in de goede richting. We vragen elke hoofdaannemer om een afval-en-recyclageplan te delen vóór de start. Wie daar nog geen ervaring mee heeft, begeleiden we actief. Niet vanuit betutteling, wel vanuit de overtuiging dat kennis delen de snelste weg is naar sectorbrede impact.
Kennis delen als hefboom
Circulariteit stopt niet bij de werfpoort. We delen data uit de PSA-tool met leveranciers, buren en lokale besturen, zodat ook zij leren uit wat werkt en wat niet.
Toch is de weg naar volledig circulair bouwen nog lang. Wetgeving hinkt achterop en de marktprijs van virgin materials blijft laag ten opzichte van de meerkost van het hergebruiken van bestaande materialen. Daarom schuiven we geregeld mee aan tafel bij sectororganisaties zoals Embuild en belopen we het VCDO traject van Voka om drempels bespreekbaar te maken. Een concreet voorstel dat we bepleiten is een verlaagd btw-tarief voor biogebaseerde isolatie, vergelijkbaar met wat vandaag al geldt voor tweedehandsmateriaal.
Doe mee – en maak het verschil
Elk project, groot of klein, kan vandaag al kiezen voor een slimmer materiaalverbruik. Ciril bewijst dat technische haalbaarheid geen excuus meer is. En ook de eindconsument is wakker geschud en kiest steeds vaker bewust voor projecten die vooruitstrevend zijn op vlak van duurzaamheid.
We nodigen collega-ontwikkelaars, lokale overheden en ontwerpers uit om mee te stappen in de circulaire versnelling. Onze specialisten delen graag hun ervaringen met CLT, on-site recyclage en ontmantelbaar bouwen.
Interesse om samen impact te maken? Volg onze projecten op ciril.com of contacteer ons voor een verkennend gesprek.